Nekklachten

De nek, het bovenste onderdeel van de wervelkolom, vormt de verbinding tussen het bovenlichaam en het hoofd. De nek bestaat uit de bovenste zeven wervels (CWK / cervicale wervelkolom): C1 t/m C7. De schedel rust op de eerste wervel: Atlas. De tweede wervel heet Axis, ook wel de draaier genoemd. De Atlas en de Axis kunnen ten opzichte van elkaar veel meer draaien dan andere wervels. De zevende wervel (vertebra prominens) is duidelijk voelbaar, omdat die het meest uitsteekt onder in je nek. De wervels vormen een verbinding middels tussenwervelschijven (disci). De belangrijkste functie van de tussenwervelschijven is het dempen van schokken op de wervelkolom. De wervels en tussenwervelschijven worden gestabiliseerd door verschillende spieren en ligamenten.

Naast deze mechanische stabiliteit beschikt de nek over uitgebreide sensorimotorische feedbacksystemen. In de spieren, gewrichten en banden van de nek bevinden zich sensoren die voortdurend informatie doorgeven aan de hersenen over de stand en beweging van het hoofd en de nek. Deze informatie wordt onder andere gebruikt voor het aansturen van houdings- en bewegingsreflexen, zoals de cervico-oculaire reflex (COR) en de cervicocollic reflex (CCR). Deze systemen werken nauw samen met informatie vanuit het evenwichtsorgaan en de ogen en zijn belangrijk voor het behouden van een stabiele blik, balans en nauwkeurige bewegingen van hoofd en lichaam.

Er bestaan verschillende soorten nekklachten. Een eerste onderscheid kan worden gemaakt op basis van de duur van de klachten. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen acute, subacute en chronische klachten. Daarnaast kan onderscheid worden gemaakt tussen specifieke en aspecifieke klachten.

Acute klachten zijn klachten die korter dan zes weken aanwezig zijn. Wanneer klachten tussen de zes weken en drie maanden aanhouden, spreken we van subacute klachten. Klachten die langer dan drie maanden aanwezig zijn, worden beschouwd als chronische klachten. De term chronisch is hierbij een vakterm die uitsluitend iets zegt over de duur van de klachten. Het betekent niet dat de klachten blijvend zijn, dat herstel niet mogelijk is of dat de klachten ‘tussen de oren’ zitten. Voor zowel acute, subacute als chronische klachten bestaan verschillende behandelmogelijkheden.

Een tweede onderscheid is dat tussen specifieke en aspecifieke nekklachten. Bij specifieke nekklachten is er een duidelijke oorzaak of aandoening aan te wijzen. Deze kan bijvoorbeeld worden vastgesteld aan de hand van het klinisch onderzoek en, indien nodig, aanvullend onderzoek zoals een röntgenfoto of MRI-scan. Hierbij kan sprake zijn van een aantoonbare structurele afwijking of een specifieke aandoening, zoals een nekhernia, artrose of een fractuur.

Bij aspecifieke nekklachten is er daarentegen geen eenduidige oorzaak of specifieke aandoening aan te wijzen die de klachten volledig verklaart. Er is wel sprake van pijn, stijfheid en/of beperkingen in het functioneren, maar aanvullend beeldvormend onderzoek laat niet altijd een afwijking zien die de klachten verklaart. Ook de term aspecifiek is een vakterm en betekent niet dat de klachten niet lichamelijk zijn of dat herstel niet mogelijk is.

Nekklachten kunnen bovendien worden beïnvloed door verschillende factoren buiten de nek zelf. Zo kunnen bijvoorbeeld de bovenrug, schouders en armen onderdeel zijn van de bewegingsketen en bijdragen aan het ontstaan of in stand houden van klachten. Daarnaast kunnen nekklachten multifactorieel van aard zijn, waarbij verschillende biologische, psychologische en sociale factoren elkaar beïnvloeden. Denk hierbij onder andere aan de fysieke belasting en belastbaarheid, houding en beweging, herstel en slaap, stress, overtuigingen en verwachtingen rondom de klachten en de sociale of werkomgeving. Het ontstaan en aanhouden van nekklachten kan hierdoor niet altijd worden verklaard vanuit één specifieke structuur of oorzaak.

Naast deze indeling op basis van duur en specificiteit kan de patiënt op grond van het klinisch beeld verder worden onderverdeeld in vier graden van nekklachten:

Nekpijn is wereldwijd de op drie na grootste categorie van klachten aan het lichaam. Circa 70% van de mensen ervaren tijdens hun leven een vorm van nekpijn, hoewel deze meestal niet of nauwelijks van invloed zijn op de dagelijkse activiteiten. Ongeveer 20% van de Nederlandse bevolking zoekt er op enig moment (para)medische zorg voor. Nekpijn is gedefinieerd als ‘een onaangename sensorische en emotionele ervaring die geassocieerd wordt met daadwerkelijke of potentiële weefselschade’ in de nekregio, met eventueel bijkomende hoofd-, schouder en/of armpijn.

Meestal is er geen duidelijke oorzaak en ontstaat het vaak geleidelijk. Een ‘verkeerde’ houding kan bijvoorbeeld nekpijn tot gevolg hebben. Maar ook onder- en overbelasting, stress/spanningen of een val of trauma kunnen leiden tot pijn in de nek. Andere mogelijke oorzaken zijn:

Bij minder dan 2 procent van de mensen is nekpijn het gevolg van een oorzaak die zeldzamer is:

Er zijn veel verschillende symptomen bij nekklachten. Denk bijvoorbeeld aan een stijve nek, een beurs gevoel of stekende pijn in de nek. De pijn in de nek kan ook uitstralen naar het hoofd, bovenrug, schouders, armen en handen. Naast de pijn en de stijfheid kan mobiliteit (bewegingsbeperking) een grote rol spelen bij de nekklachten. Hierbij gaat het vooral om het buigen en draaien van het hoofd. De symptomen zijn afhankelijk van de oorzaak. Andere mogelijke symptomen zijn:

Er is een verscheidenheid aan behandelingen. Je kan ze grofweg onderverdelen in operatief en conservatief. Indien de nekklacht van dien aard is dat er mogelijk een operatie aan te pas moet komen, wordt je doorverwezen naar de huisarts of medisch specialist. Wanneer de nekklacht conservatief moet worden behandeld dan kunnen wij, de fysiotherapeuten, met jou aan de slag gaan. De behandeling verschilt per individu en wordt mede bepaald door de oorzaak en duur van de blessure. Hoe de fysiotherapie behandeling(en) eruit zien en welke adviezen wij geven worden individueel bepaald. Bij de meeste nekklachten is het in ieder geval belangrijk dat je je houding ‘normaliseert’ en te blijven bewegen met de nek zonder te forceren. Daarnaast is het belangrijk om de mobiliteit, kracht, aansturing en stabiliteit van de nek te waarborgen.