Rugklachten

De rug wordt ook wel de wervelkolom (columna vertebralis) genoemd. De wervelkolom bestaat uit 33 of 34 wervels, met tussen elke twee wervels een tussenwervelschijf (behalve tussen Atlas en Axis).

Van boven naar onderen:

De wervels beschermen het ruggenmerg en dragen het gewicht. Lager gelegen wervels kunnen meer gewicht dragen dan die in de nek, vandaar dat ze ook groter en anders van vorm zijn. De wervelkolom steunt op het bekken en heeft een dubbele s-vorm. Door deze vorm worden schokken die ontstaan bij lopen of rennen geïsoleerd van de gevoelige hersenen. De hals- en lendenwervels krommen naar de voorzijde, ook wel lordose genoemd. De borstwervels, het heiligbeen en het stuitje krommen naar de achterzijde, ook wel kyfose genoemd.

Onnatuurlijke krommingen zijn de hyperkyfose (bochel) en de hyperlordose (te holle rug). Een scoliose is een onnatuurlijke draaiing in de wervelkolom, waarbij wervels een zijdelingse kromming hebben en/of verdraaid zijn in de lengte-as.

Rugklachten kunnen op verschillende manieren worden ingedeeld. Allereerst kan onderscheid worden gemaakt op basis van de locatie van de klachten. De wervelkolom loopt van de nek tot aan het stuitje en bestaat uit verschillende regio’s. Klachten ter hoogte van de nek worden doorgaans afzonderlijk beschouwd als nekklachten. Daarnaast kunnen klachten zich bevinden ter hoogte van de middenrug of thoracale wervelkolom, bijvoorbeeld tussen de schouderbladen, of ter hoogte van de lage rug of lumbale wervelkolom. Ook kunnen klachten worden ervaren rondom het sacro-iliacale (SI-)gebied, ter hoogte van de overgang tussen het heiligbeen (sacrum) en het bekken (ilium).

Vervolgens kan onderscheid worden gemaakt op basis van de duur en het karakter van de klachten. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen acute, subacute en chronische klachten, en tussen specifieke en aspecifieke klachten.

Van acute rugklachten spreken we wanneer de klachten korter dan zes weken aanwezig zijn. Wanneer de klachten tussen de zes weken en drie maanden aanhouden, spreken we van subacute klachten. Klachten die langer dan drie maanden aanwezig zijn, worden beschouwd als chronische klachten. De term chronisch is hierbij een vakterm die uitsluitend iets zegt over de duur van de klachten. Het betekent niet dat de klachten blijvend zijn, dat herstel niet mogelijk is of dat de klachten ‘tussen de oren’ zitten. Voor zowel acute, subacute als chronische rugklachten bestaan verschillende behandelmogelijkheden.

Daarnaast kan onderscheid worden gemaakt tussen specifieke en aspecifieke rugklachten. Bij specifieke rugklachten is er een duidelijke aandoening of oorzaak die de klachten kan verklaren. Voorbeelden hiervan zijn een wervelfractuur, ontstekingsziekte of neurologische aandoening. Aanvullend onderzoek, zoals een röntgenfoto of MRI-scan, kan hierbij soms helpen om de diagnose te stellen of te bevestigen.

Bij aspecifieke rugklachten is er geen eenduidige specifieke aandoening of structurele afwijking aan te wijzen die de klachten volledig verklaart. Er is wel sprake van pijn en/of beperkingen in het functioneren. Het ontbreken van een duidelijke afwijking op beeldvorming betekent echter niet dat de klachten ‘niet echt’ zijn of dat er geen lichamelijke factoren een rol spelen. Bovendien zijn afwijkingen op beeldvorming bij mensen zonder klachten ook regelmatig aanwezig. De term aspecifiek zegt daarom vooral dat er geen specifieke pathoanatomische diagnose is die de klachten volledig verklaart.

Rugpijn is geen aandoening op zichzelf, maar een klacht die verschillende oorzaken en beïnvloedende factoren kan hebben. Rugklachten komen het meest voor in de lage rug, maar kunnen ook ter hoogte van de middenrug of hoge rug worden ervaren.

In veel gevallen is er geen eenduidige, specifieke lichamelijke oorzaak aan te wijzen. We spreken dan van aspecifieke rugklachten. Dit betekent niet dat er geen lichamelijke factoren aanwezig zijn, maar dat er geen specifieke aandoening of structuur kan worden aangewezen die de klachten volledig verklaart. Bij acute lage-rugpijn is het merendeel van de klachten aspecifiek (95%).

Rugklachten zijn daarnaast vaak multifactorieel van aard. Verschillende factoren kunnen elkaar beïnvloeden en bijdragen aan het ontstaan, het in stand houden en het herstel van de klachten. Hierbij kan onderscheid worden gemaakt tussen biologische, psychologische en sociale factoren. Biologische factoren kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op de wervelkolom, spieren, gewrichten en de manier waarop het lichaam wordt belast. Psychologische factoren, zoals stress, slaap, overtuigingen en verwachtingen rondom de klachten, kunnen eveneens invloed hebben op pijn en functioneren. Ook sociale factoren, zoals werk, thuissituatie en dagelijkse belasting, kunnen een rol spelen.

Daarnaast kunnen andere delen van het bewegingsapparaat, zoals de heup, het bekken of de schouderregio, invloed hebben op het bewegen en functioneren van de rug. Het is daarom vaak niet mogelijk om één enkele oorzaak aan te wijzen. In plaats daarvan is het belangrijk om te kijken naar het totale klinische beeld en de factoren die bij de individuele patiënt van invloed kunnen zijn.

Mogelijke oorzaken en aandoeningen die rugklachten kunnen veroorzaken zijn onder andere:

Belangrijke kenmerken en symptomen voor a-specifieke rugpijn kunnen zijn:

De volgende symptomen kunnen duiden op specifieke rugpijn, dus met een aanwijsbare oorzaak:

In deze gevallen is het raadzaam om eerst contact op te nemen met je huisarts.

Er zijn verschillende mogelijkheden om rugklachten te behandelen. In grote lijnen maken we onderscheid tussen een conservatieve behandeling, zoals fysiotherapie, en een operatieve behandeling. Een operatie is slechts bij een klein deel van de mensen met rugklachten nodig. Wanneer er aanleiding is om verder medisch onderzoek te doen of wanneer een operatie mogelijk aan de orde is, wordt je in overleg met de huisarts verwezen naar een medisch specialist.

Bij veel rugklachten is een operatie niet nodig en kan er conservatief worden behandeld. Als fysiotherapeuten kijken we daarbij niet alleen naar de plek waar je pijn ervaart, maar naar het totale plaatje. De behandeling wordt afgestemd op jouw klachten, dagelijkse activiteiten, belastbaarheid en persoonlijke doelen. Ook de duur en het verloop van de klachten en eventuele onderliggende factoren spelen hierbij een rol.

Een belangrijk uitgangspunt bij de behandeling van rugklachten is blijven bewegen. Beweging helpt om het vertrouwen in het lichaam te behouden en de belastbaarheid geleidelijk op te bouwen. Samen zoeken we naar een goede balans tussen belasting en belastbaarheid. Daarbij kan het nodig zijn om bepaalde activiteiten tijdelijk aan te passen en deze vervolgens stapsgewijs weer op te bouwen.

Afhankelijk van jouw klachten en hulpvraag kan de fysiotherapie bestaan uit oefentherapie, kracht- en conditietraining, het verbeteren van mobiliteit en bewegingscontrole en het geleidelijk opbouwen van dagelijkse of sportieve activiteiten. Waar nodig kunnen manuele technieken worden ingezet om het bewegen te ondersteunen. Daarnaast besteden we aandacht aan uitleg en advies, zodat je begrijpt wat er aan de hand is en zelf actief kunt bijdragen aan je herstel.

Het uiteindelijke doel is niet alleen het verminderen van de pijn, maar vooral dat je weer kunt doen wat voor jou belangrijk is. Of dat nu werken, sporten, wandelen, golfen of dagelijkse activiteiten zijn.