Heupklachten

De heup (os coxae) is een diepe kogelgewricht dat bestaat uit de kop van het bovenbeen (femur) en de kom van het heupbeen (acetabulum). Vergelijkbaar met het schoudergewricht is de kom van de heup bekleed met labrum.

Er bestaan verschillende soorten heupklachten. Een eerste onderscheid kan worden gemaakt op basis van de duur van de klachten. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen acute, subacute en chronische klachten. Daarnaast kunnen heupklachten worden onderverdeeld in specifieke en aspecifieke klachten. Naast deze indeling zijn er verschillende aandoeningen en blessures die pijn en/of beperkingen rondom de heup kunnen veroorzaken.

Van acute klachten spreken we wanneer de klachten korter dan zes weken aanwezig zijn. Wanneer de klachten tussen de zes weken en drie maanden aanhouden, spreken we van subacute klachten. Klachten die langer dan drie maanden aanwezig zijn, worden beschouwd als chronische klachten. De term chronisch is hierbij een vakterm die uitsluitend iets zegt over de duur van de klachten. Het betekent niet dat de klachten blijvend zijn, dat herstel niet mogelijk is of dat de klachten ‘tussen de oren’ zitten. Voor zowel acute, subacute als chronische heupklachten bestaan verschillende behandelmogelijkheden.

Daarnaast kan onderscheid worden gemaakt tussen specifieke en aspecifieke heupklachten. Bij specifieke heupklachten is er een duidelijke aandoening of oorzaak die de klachten kan verklaren. Denk bijvoorbeeld aan artrose, een fractuur of een andere aantoonbare aandoening. Aanvullend onderzoek, zoals een röntgenfoto of MRI-scan, kan hierbij helpen om een diagnose te stellen of te bevestigen. Een afwijking op beeldvorming hoeft echter niet altijd de oorzaak van de ervaren klachten te zijn.

Bij aspecifieke heupklachten is er geen eenduidige specifieke aandoening of structuur aan te wijzen die de klachten volledig verklaart. Er is wel sprake van pijn en/of beperkingen in het functioneren, maar onderzoek levert geen duidelijke verklaring op. Ook hierbij betekent aspecifiek niet dat de klachten niet lichamelijk zijn of dat herstel niet mogelijk is.

Heupklachten kunnen bovendien multifactorieel van aard zijn. Verschillende factoren kunnen elkaar beïnvloeden en bijdragen aan het ontstaan, het in stand houden en het herstel van de klachten. Naast biologische factoren, zoals de heup, het bekken en omliggende spieren en gewrichten, kunnen ook psychologische en sociale factoren een rol spelen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan stress, slaap, verwachtingen en overtuigingen rondom de klachten, werk- en thuissituatie en de verhouding tussen belasting en belastbaarheid.

Daarnaast hoeft de bron van pijn die rondom de heup wordt ervaren niet altijd in het heupgewricht zelf te liggen. Ook andere structuren en regio’s, zoals de lage rug, het bekken, de bilregio of omliggende spieren, kunnen klachten in of rondom de heup veroorzaken of beïnvloeden. Zo kan bijvoorbeeld myofasciale pijn met een uitstralend pijnpatroon worden ervaren in het heupgebied.

Ongeveer 10% van de algehele bevolking heeft op een manier last van de heup. In de sportwereld, met name voetballers, bedragen heup-/liesklachten 4-19% van alle blessures. Heupklachten kunnen verschillende oorzaken hebben. De oorzaak verschilt per persoon en per aandoening. Ondanks dat elke klacht een andere oorzaak heeft zijn er wel algemene factoren die de kans op heupklachten vergroten, zoals:

Naast de mogelijke oorzaken zijn dit de meest voorkomende heupklachten:

De symptomen van heupklachten zijn net als de oorzaken vaak erg verschillend. Vaak bouwen de klachten jaren op en gaan ze niet vanzelf over. De meest voorkomende symptomen van heupklachten zijn:

Er zijn verschillende mogelijkheden om heupklachten te behandelen. In grote lijnen maken we onderscheid tussen een conservatieve behandeling, zoals fysiotherapie, en een operatieve behandeling. Wanneer er aanleiding is om verder medisch onderzoek te doen of wanneer een operatie mogelijk aan de orde is, wordt je in overleg met de huisarts verwezen naar een medisch specialist.

Bij veel heupklachten is een operatie niet nodig en kan er conservatief worden behandeld. Als fysiotherapeuten kijken we naar het totale plaatje: de aard en duur van je klachten, je dagelijkse activiteiten, je belastbaarheid en vooral wat je weer wilt kunnen doen. Op basis hiervan stellen we samen een persoonlijk behandelplan op.

Afhankelijk van de klachten en hulpvraag kan de behandeling bestaan uit oefentherapie, het verbeteren van mobiliteit, kracht en bewegingscontrole, het opbouwen van de belastbaarheid en het optimaliseren van het looppatroon. Waar nodig kunnen manuele technieken worden ingezet om het bewegen te ondersteunen. Daarnaast geven we uitleg en praktische adviezen over belasting en belastbaarheid, zodat je ook zelf actief kunt bijdragen aan je herstel.

Het doel van de behandeling is niet alleen het verminderen van pijn, maar vooral het verbeteren van het functioneren en het vertrouwen in bewegen. We bouwen de belasting vervolgens stapsgewijs op, zodat je dagelijkse activiteiten, werk of sport weer zo goed mogelijk kunt hervatten.

Bij complexe of langdurige heup- en liesklachten of wanneer je behoefte hebt aan een second opinion, verwijzen wij je graag naar collega Igor Tak (Utrecht), die zich heeft gespecialiseerd in heup- en liespijn.